باب است اينكه نسبت مىدهد كتاب « إزاحة العلة في معرفة القبلة » را به فضل بن شاذان ( كتاب العشرة ، چاپ كمپانى ، ص 152 ) با اينكه در جاى ديگر ، به خلاف همين كلمه به شاذان بن جبرئيل قمى نسبت مىدهد ( كتاب العشرة چاپ كمپانى ص 153 ) ومثل همين اشتباه وتناقض به صاحب « وسائل » هم رخ داده وهمين كتاب را در « وسائل » به فضل بن شاذان ودر فهرست « وسائل » به شاذان بن جبرئيل نسبت داده وهمچنين محدّث نوري در « مستدرك » طعن بر صاحب « وسائل » زده وغفلت از « فهرست » كرده‌است . پيش ما سه جزء از اجزاء « بحار » از نسخهء مؤلف موجود است كه همان سه جزء كتاب الايمان والكفر ومكارم الأخلاق مىباشند . آنچه تدبّر در آنها بدست مىدهد ودر غير آنها از نسخ اصلى « بحار » كه مشاهده نموده‌ايم ، اين است كه حال اين كتاب در چگونگى تأليف ووضع وكتابت ، غير از وضعيت حال ساير تأليفات مىباشد . كسى كه در يكى از اين مجلّدات تأمّلى بكند ، خواهد ديد كه جزوات چندى است كه هم از حيث كاتب ، مختلف وهم از حيث خط وقلم ، مختلف مىباشند وبسا حجم واندازهء صفحات وگاهى مقدار وعدد أوراق جزوات هم مختلف وبعضي بزرگ وبعضي كوچك هستند وبسا در ميان يك جزء ، چند صفحه سفيد ، يا در صدر يا ذيل يك صفحه ، مقدارى سفيد ديده مىشود وبا اين اختلاف فاحش از حيث خطّ وقلم ، غالباً خطّ مؤلف نيستند ؛ فقط غالب عناوين أبواب وآيات كه در صدر أبواب واردند وبيانات كه در ذيل اخبار ثبت شده‌اند ، به خطّ خود مؤلف‌اند . با اين همه ، بياناتى كه در جلد مكارم‌الاخلاق ذكر شده با خطّ غير است ونوعاً از كتاب « مرآة العقول » [ شرح كافى تأليف مؤلف ] نقل شده . حتّى اينكه بعضي از ألفاظ « مرآة العقول » كه بعد از نقل لازم والتغيير بود ، به همان حال باقي است ( مثل اينكه لفظ مصنّف كه در « مرآة العقول » مراد صاحب « كافى » است به همان حال باقي مانده ) وگاهى بيانات مختصره دو كلمه ، سه كلمه با خطّ غير مؤلف پيدا مىشود وگاهى بعضي از اغلاط هم به حال خود بي مقابله باقي مانده واز همين قبيل ، گاهى بعضي از روايات در غير باب خود ذكر شده وبه همان حال باقي مانده مثل اينكه در جلد يازدهم ، طبع كمپانى ، صفحه 97 ، باب هشتم ، أحوال أصحاب أبى جعفر الباقر عليه السلام در حاشية دارد : « كا محمّد بن يحيى و